Pisanki oraz tradycje i zwyczaje wielkanocne

pisanki wielkanocne

Jajko jest symbolem Świąt Wielkanocnych. Uroczyste śniadanie wielkanocne poprzedza ceremonia dzielenia się poświęconym jajkiem oraz składania sobie nawzajem życzeń. Pisanką nazywamy ozdobione kurze jajo. Zwyczaj ozdabiania jajek w okresie Świąt Wielkanocnych powstał bardzo dawno temu i nadal jest kontynuowany. Istnieje wiele różnych technik robienia pisanek - możemy je malować kredkami, pisakami, farbkami, oklejać kolorowymi papierami lub materiałami. Kraszanki (zwane malowankami lub byczkami) powstają przez gotowanie jajka w barwnym wywarze, dawniej uzyskiwanym wyłącznie ze składników naturalnych (czerwony burak, sok z jagód, cebula, kora dębu, młode żyto).

pisanki wielkanocne

Pisanki mają różnobarwne desenie. Powstają przez rysowanie na skorupce gorącym roztopionym woskiem, a następnie zanurzenie jajka w barwniku. Jako narzędzi do pisania używano szpilek, igieł, kozików, szydeł, słomek i drewienek? Oklejanki (naklejanki) są przyozdobione sitowiem, płatkami bzu, skrawkami kolorowego, błyszczącego papieru, tkaniny itp. Woskowanie nie jest czynnością łatwą. Na czystą skorupkę nanosimy wzór z roztopionego wosku, a następnie zanurzamy jajo w roztworze barwnika, zabarwią się wówczas tylko odsłonięte fragmenty skorupki. Części ukryte pod woskiem nie zmienią koloru. Po wyjęciu jajka, wystarczy zetrzeć wosk miękką ściereczką i gotowe.

pisanki wielkanocne

Wielki Tydzień zaczyna się Niedzielą Palmową. Kiedyś nazywano ją kwietną lub wierzbiną. Palemki, rózgi wierzbowe, gałązki bukszpanu, malin, porzeczek ? ozdabiano kwiatkami, mchem, ziołami, kolorowymi piórkami. Po poświeceniu palemki biło się nią lekko domowników, by zapewnić im szczęście na cały rok. Połkniecie jednej poświęconej bazi wróżyło zdrowie i bogactwo. Zatknięte za obraz lub włożone do wazonów palemki chroniły mieszkanie przed nieszczęściem i złośliwością sąsiadów.

Lany poniedziałek, śmigus-dyngus, święto lejka, to zabawa, którą wszyscy doskonałe znamy. Oblewać można było wszystkich i wszędzie. Zmoczone tego dnia panny miały większe szanse na zamążpójście. A jeśli któraś się obraziła, to nieprędko znalazła męża. Wykupić się można było od oblewania pisanką, stąd każda panna starała się, by jej kraszanka była najpiękniejsza. Chłopak, wręczając tego dnia pannie pisankę, dawał jej do zrozumienia, że mu się podoba.

Wieszanie Judasza odbywało się w Wielki Czwartek i nawiązywało do legendy, jakoby zdrajca Jezusa, Judasz Iskariota, nie mogąc wytrzymać wyrzutów sumienia powiesił się na drzewie. Kukłę Judasza wieszano na wieży kościelnej po wielkoczwartkowej liturgii, a w Wielki Piątek strącano ją, wleczono po wsi a następnie podpaloną wrzucano do rzeki. Było to również nawiązanie do pogańskiego zwyczaju topienia Marzanny, a więc odpędzania zimy i powitania wiosny.

Z okazji Świąt Wielkiej Nocy życzymy Wam dużo zdrowia, radości i pogody ducha.

Opracowały: Joanna Staniszewska i Magdalena Mikołajczyk, kl. VI